Сүү үйлдвэрлэлийн салбарын танилцуулга

Сүү, цагаан идээ нь монголчуудын уламжлалт хүнсний нэг бөгөөд хүний физиологийн хэрэгцээнд зайлшгүй шаардлагатай шим тэжээл болох уураг, амин хүчил, тос, нүүрс ус болон амин дэм, эрдэс бодисыг хамгийн зохистой харьцаагаар агуулдаг онцгой бүтээгдэхүүн тул түүний хангамж, эрүүл ахуйн нөхцөлийг сайжруулах нь хүнсний хангамжийн чухал асуудал юм.

Монгол Улс 2015 оны урьдчилсан дүнгээр нийт 55.9 сая малтайгаас үхэр 3.7 сая толгой байгаа ба үүнээс саалинд хамрагдах бэлчээрийн маллагаатай үнээ 989.7 мян.тол, эрчимжсэн аж ахуйн сүүний чиглэлийн үнээ 61.9 мян.тол байна. 

2015 онд үйлдвэрийн аргаар 70.3 сая литр сүү боловсруулж, 52.5 тэрбум төгрөгийн сүү, сүүн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, 52.6 тэрбум төгрөгийн борлуулалт хийсэн байна. Тус онд 3.1 мянган тонн хуурай сүү импортолсныг шингэн сүүнд шилжүүлэн тооцвол 27 сая литр орчим байгаа нь үйлдвэрийн аргаар боловсруулсан сүүний 40%, нийт хэрэгцээний 5.5%-ийг эзэлж байна. 2015 онд 3.1 мян.тн хуурай сүү импортолсон нь өмнөх оныхтой харьцуулахад 24%-аар буурсан үзүүлэлт юм. 

Түүнчлэн 2015 оны байдлаар 70.3 сая литр сүүг үйлдвэрийн аргаар боловсруулсан нь хөдөө аж ахуйд бэлтгэгдэж буй сүүний 75 гаруй хувь буюу 375.2 сая литр сүүг үйлдвэрийн аргаар боловсруулалгүй хүн амын хэрэгцээнд нийлүүлж байна. Харин үйлдвэрийн  аргаар боловсруулсан сүү, сүүн бүтээгдэхүүний 40%-ийг шингэн сүү, 24%-ийг зайрмаг, 17%-ийг цөцгий, 11%-ийг тараг эзэлж байна. 

Үйлдвэрийн хүчин чадал: Улсын хэмжээнд хоногт 230.0 гаруй мянган литр сүү боловсруулах хүчин чадалтай нийт 100 гаруй үйлдвэр, цех байгаагаас Улаанбаатар хотод 45 нь үйлдвэрлэл эрхлэж байна. Эдгээрээс 8-10 нь жилийн турш тогтвортой ажиллаж хүч чадлынхаа 40 хүртэлх хувийг ашиглаж (зайрмагны үйлдвэр оруулан) байна.

Сүү, сүүн бүтээгдэхүүний дотоодын үйлдвэрлэл, 2015 он

Зохиогчийн эрх ©2017 Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам