Гурилын үйлдвэрлэл

Монгол хүний хоол хүнсний хэрэглээнд гурил, гурилан бүтээгдэхүүн томоохон байр суурь эзэлдэг бөгөөд улаанбуудайн гурилыг стратегийн хүнсний бүтээгдэхүүний ангилалд багтаан үздэг.

Улсын хэмжээнд 2018 оны байдлаар 942,735 мян. тн үр тариа тээрэмдэх суурилагдсан хүчин чадал бүхий 63 гурилын үйлдвэр, цех байгаагаас 10 гурилын үйлдвэр цех тогтмол үйл ажиллагаа явуулан нийт хүчин чадлын 27%-ийг ашиглан нийт мян. тн гурил үйлдвэрлэсэн байна. Үүнээс дээд гурил 62,6 мян.тн, нэгдүгээр гурил 134.7 мян.тн, хоёрдугаар гурил 17.6 мян. тн байна. 

Монгол Улсын хүн амын 2019 оны хэрэгцээт гурилыг үйлдвэрлэхэд нийт 420 мянган тн улаан буудай шаардлагатай. Ургац хураалтын 2018 оны дүнгээс үзвэл нийт 428.6  мянган тн улаан буудай хүлээн авсан тул дотооддоо гурилын хэрэгцээг бүрэн хангах нөхцөл, боломж бүрдсэн. 

Дотоодын гурил үйлдвэрлэл, мян.тн

Эх үүсвэр: ҮСХ, жилийн танилцуулга

2019 оны 1-р сарын байдлаар үр тарианы гурил үйлдвэрлэлийн салбарт 1600 ажиллагсад ажиллаж байна. 

Гурил үйлдвэрлэлийн салбар, мян.тн

Эх үүсвэр: ҮСХ, сарын танилцуулга

Гурил, гурилан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл нь хүн амын өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүний нэг бөгөөд сүүлийн жилүүдэд гурилын бүтээгдэхүүний хэрэглээ нэмэгдэж байна. 

Монгол Улс 2017 онд 208.7 мян.тн гурил, 43.5 мян.тн гурилан бүтээгдэхүүн дотооддоо үйлвэрлэсэн байна. 

Монгол Улсын хэмжээнд өнөөдрийн байдлаар хүнсний 2000 орчим үйлдвэр, цех байгаагаас гурилын үйлдвэр 63,  гурилан бүтээгдэхүүний 920, бялуу үйлдвэрлэлийн 30 орчим компани үйл ажиллагаа явуулж байна. 

Гурилан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл, тонн

Эх үүсвэр: ҮСХ, жилийн танилцуулга

Салбарт 2018 онд хийж гүйцэтгэсэн зарим ажлууд

“Монгол Улсын хүн амын хоол тэжээлийн байдал” үндэсний тавдугаар судалгааны дүнгээр хүүхэд, эмэгтэйчүүдийн дунд аминдэм, эрдсийн дутлын тархалт түгээмэл хэвээр, 2010 оны түвшингээс буураагүй, 2-59 сартай хүүхдийн 26.6%, эхчүүдийн 16.1%, жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн 21.4% тус тус цус багадалттай, 6-59 сартай хүүхдийн 20.7%, жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн 29.6% төмөр дуталтай байгааг илрүүлсэн. Мөн “Д” аминдэмийн дутал хүүхэд, насанд хүрэгчдийн дунд түгээмэл, тухайлбал, 6-59 сартай хүүхдийн 61%, жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн 75.4%, 15-49 насны эрэгтэйчүүдийн 40.4% нь Д аминдэмийн дуталтай байна. Тав хүртэлх насны хүүхэдтэй өрхийн 78.9% зохистой түвшинд иоджуулсан давс хэрэглэж байгаа ч, Баруун болон Хангайн бүсийн хүн ам, жирэмсэн эмэгтэйчүүд иод дуталд өртөх эрсдэлтэй хэвээр байгаа нь энэхүү судалгаагаар тогтоогдсон байна. 

Хүнс баяжуулах нь  хүн амыг аминдэм, эрдсийн дутлаас сэргийлэх, хянахад чиглэсэн аюулгүй, өртөг бага, үр дүн сайтай нийгмийн эрүүл мэндийн арга хэмжээ болох нь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн тул Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ)-аас хүн амын дийлэнх хувь нь өдөр тутам хэрэглэж, хоногийн хэрэгцээт илчлэгийнхээ ихэнх хэсгийг хангадаг өргөн хэрэглээний хүнсийг баяжуулан хэрэглэхийг зөвлөсөн байдаг. 

Монгол улсын Их хурлаас “Баяжуулсан хүнсний тухай хууль”-ийг 2018 оны 05 дугаар сарын 03-ны өдөр баталсан. 

Засгийн газраас 2018 оны 10 дугаар сарын 31-ны өдрийн  336 тоот тогтоолоор “Албан журмаар баяжуулах хүнсний жагсаалт”-ыг баталсан. Энэхүү жагсаалтад “Буудайн гурил. Техникийн ерөнхий шаардлага MNS 0244: 2009” стандартад заасан буудайн гурилын БГ-075, БГ-085 БГ-055 ангиллын буудайн гурил болон талхны зориулалтын БГТ-075 гурил болон давсыг баяжуулахаар шийдвэрлэсэн. 

Иймд ДЭМБ-ын зөвлөмжид тулгуурлан, хүн амын дунд түгээмэл дуталтай эрдэс, амин дэмийн төрөл болон үйлдвэрлэлийн технологийн явцад үүсэх алдагдлыг тооцон буудайн гурилыг баяжуулах бэлдмэл нь В бүлгийн болон Д амин дэм, төмөр, цайр агуулсан холимог найрлагатай байх  юм.  Хүнсний зориулалттай давсыг кали иодат (KIO3)-аар баяжуулна. 

“Баяжуулсан хүнсний тухай хууль”-ийг 2019 оны 12 дугаар сарын 31-ны өдрөөс дагаж мөрдөнө. 

“Намрын ногоон өдрүүд-2018” нэгдсэн арга хэмжээний тухай

Хүн амын хүнсний хангамжийг тогтворжуулах, үндэсний үйлдвэрлэгчдийн шилдэг бүтээгдэхүүн, эх орны хөрсөнд ургасан шинэ ургацын дээжийг хэрэглэгчдэд шууд нийлүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилготой уламжлалт “Намрын ногоон өдрүүд” нэгдсэн арга хэмжээг “Эрүүл хүнс – Эрүүл Монгол хүн” уриан дор 9 дүгээр сарын 18-24-ны өдрүүдэд “Мишээл ЭКСПО” төвд зохион байгуулсан.

Нэгдсэн арга хэмжээнд “Эрүүл хүнс” үзэсгэлэн худалдаанд хүнсний боловсруулах салбарын 180 гаруй аж ахуйн нэгж, иргэн, хоршоо, “Алтан намар” үзэсгэлэн худалдаанд 21 аймаг болон нийслэлийн төмс, хүнсний ногоо, жимс, жимсгэнэ тариалагч 250 гаруй иргэн, хоршоо, аж ахуйн нэгж оролцож, дундын зуучлалгүй хэрэглэгчдэд шууд борлуулалт хийсэн. Нийт 3.0 тэрбум орчим төгрөгийн борлуулалт хийгдсэн нь өмнөх жилүүдээс 3 дахин өссөн   байна. Дотоодын хүнс үйлдвэрлэгчдийн бараа бүтээгдэхүүний нэр төрөл нэмэгдсэн, сав, баглаа боодол сайжирсан, бүтээгдэхүүний чанар дээшилсэн, оролцогчдын тоо нэмэгдсэн онцлогтой байлаа.  Үзэсгэлэн худалдааны шторк, нээлт хаалтын үйл ажиллагаа, өдөрлөгүүдийг сошиал медиагаар шууд дамжуулан лайв хийж цацсан бөгөөд 100.000 хүнд хүрсэн байна. 

Цаашид хэрэгжүүлэх ажлууд

  • “Баяжуулсан хүнсний тухай хууль”-ийн хүрээнд   Үндэсний хөтөлбөр,     Баяжуулсан  хүнс үйлдвэрлэх хүнсийг бүртгэж, мэдээллийн сан үүсгэх, Баяжуулсан хүнс үйлдвэрлэх, хадгалах журам гаргах, Баяжуулсан хүнс болохыг илэрхийлсэн тэмдэг, тэмдэглэгээний загвар, хэрэглэх журам
  • Хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлж, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн импортыг орлох болон экспортлох боломжийг бүрдүүлэх
  • Улаанбуудайн гурил экспортлох үеийн ургамлын эрүүл ахуй, хорио цээрийн шаардлагын тухай протоколыг БНХАУ-тай байгуулах, гурил экспортлох нөхцөлийг бүрдүүлэх
Зохиогчийн эрх ©2019 Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам