Исгэлтийн үйлдвэрлэл, импорт

  Төрөл бүрийн ундааны үйлдвэрлэл, мян.л

Бүтээгдэхүүн 2014 2015 2016 2017 2018* 2018/2017
Цэвэр ус 52119.0 60550.2 59104.7 60682.0 73740.3 21.5
Амтат ус, ундаа 92537.0 112571.4 128887.6 148073.4 166182.9 12.2
Шүүс 80178.3 70329.1 55762.0 67003.3 64933.7 -2.1

    Согтууруулах ундааны  үйлдвэрлэл, мян.л

Он 2015 2016 2017 2018* 2018/2017
Спирт 8668.6 8647.4 8854.5 10581.4 19.5
Архи 21131.9 23808.1 24647.3 28802.6 16.9
Шар айраг 74857.2 75732.4 82415.2 91246.0 7.5
Дарс 75.0 79.5 102.6 110.3 10.7

Хүнсний болон техникийн спиртийг согтууруулах ундааны үйлдвэрлэлд хэрэглэхээс  гадна  хүн болон мал эмнэлэг, хэвлэлийн үйлдвэр, арьс ширний үйлдвэр, барилга, тээвэр, хүнсний үйлдвэрийн хөргөлтийн машин, лабораториуд, гоо сайхан, нийтийн хоолны газар зэрэг салбарт тус тус өргөнөөр ашиглаж байна.

Нэг хүнд ногдох согтууруулах болон согтууруулах бус ундаа, л

Төрөл 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Архи, дарс 9.2 9.6 8.7 8.4 7.2 7.9 8.0
Шар айраг 20.6 23.2 22.5 23.3 25.3 25.0 26.6
Цэвэр ус, амтат ус, ундаа, шүүс 58.5 62.2 71.0 76.0 81.3 80.5 89.0

Эх үүсвэр: Үндэсний статистикийн хороо 

Согтууруулах ундааны үйлдвэрийн тоо

Тайлбар:*2018 онд Засгийн газрын 2018 оны хуралдааны 15 дугаар тэмдэглэлээр үүрэг болгосны дагуу ХХААХҮЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн даргын 2018 оны А-132 дугаар тушаалаар 12 аж ахуйн нэгжийн согтууруулах ундаа үйлдвэрлэх тусгай зөвшөөрлийг түдгэлзүүлсэн бөгөөд 2017 онд 11 тусгай зөвшөөрлийг  түдгэлзүүлсэн. 

Засгийн газрын 2008 оны 4 дүгээр тогтоолоор үүрэг болгосны дагуу тусгай зөвшөөрөл нэмж олгоогүй болно.

2019 оны байдлаар Говьсүмбэр, Дорноговь, Орхон, Хэнтий, Сүхбаатар аймаг архины үйлдвэргүй, Баян-Өлгий, Увс, Ховд, Завхан, Баянхонгор, Архангай,  Булган, Дундговь, Өмнөговь, Дорнод зэрэг 10 аймагт тус бүр нэг үйлдвэр тусгай зөвшөөрөлтэй байна.

Согтууруулах ундааны үйлдвэрлэлийн бүтэц

Сүүлийн жилүүдэд согтууруулах ундааны зах зээлийн бүтцэд өөрчлөлт орж, спиртийн өндөр агууламжтай согтууруулах ундааны эзлэх хувь багасаж байна. 

Согтууруулах  ундааны  импорт, экспорт, мян.л

Барааны нэр Импорт Экспорт
2016 2017 2018* 2016 2017 2018*
Шар айраг 16684.9 6386.0 7355.9 162.4 329.7 360.7
Усан үзэмний цэвэр дарс 1277.2 1807.9 2087.4 1.5 11.2 0.1
Хөөсөрдөг дарс 35% хүртэл спиртийн агууламжтай, вермут, бусад дарс, шуугин дарс 708.3 830.1 468.6 0.2 0.2 -
Архи, виски, конъяк 769.2 882.6 1169.7 30.2 14.4 28.9

Эх үүсвэр: Гаалийн статистик эмхтгэл

Гаалийн ерөнхий газрын даргын 2009 оны 362 дугаар тушаалаар батлагдсан “Улсын хилээр нэвтрүүлэх онцлог бараанд гаалийн бүрдүүлэлт хийх” журмын 3.1.10 дахь заалтын дагуу Гаалийн хилээр нэвтрүүлэх онцлог барааны тодорхойлолт олгоход бүрдүүлэх бичиг баримтын жагсаалтыг энд дарж үзнэ үү.
 

Исгэлтийн үйлдвэрлэлийн салбарт  хийж гүйцэтгэсэн зарим ажлууд

  • Монгол Улсын Засгийн газрын 2017 оны 46-р тогтоолоор үүрэг болгосны дагуу ХХААХҮ-ийн сайдын 2018.05.04-ний А-84 дүгээр тушаалаар “Согтууруулах ундааны үйлдвэрийн төсөл сонгон шалгаруулах, үйлдвэрлэлд хяналт тавих журам”-ыг шинэчлэн баталсан.
  • “Архидан согтуурахтай тэмцэх талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын 2017 оны 46 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийг хангах ажлын хүрээнд  МХЕГ-тай хамтран хяналт шалгалт хийж, Засгийн газрын 2018 оны 86 дугаар тогтоолоор нэр бүхий 16 аж ахуйн нэгжийн согтууруулах ундаа үйлдвэрлэх тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй  болгож, Засгийн газрын 2018 оны хуралдааны 15 дугаар тэмдэглэлээр үүрэг болгосны дагуу ХХААХҮЯ-ны ТНБД-ын 2018 оны  А-132 дугаар тушаалаар нэр бүхий 12 компанийн согтууруулах ундаа  үйлдвэрлэх тусгай зөвшөөрлийг 2018 оны  03 дугаар сарын  27-ны өдрөөс  эхлэн 3 сарын хугацаагаар түдгэлзүүлсэн.
  • Захиргааны ерөнхий хуулийг үндэслэн тусгай зөвшөөрөл бүхий аж ахуйн нэгжүүдтэй гэрээ байгуулж байна.
  • Монгол Улсын Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөнд тусгагдсан зорилтын хүрээнд эх орны түүхий эдийн нөөц ашиглан ундаа, шүүс үйлдвэрлэх үйлдвэрийн техник эдийн засгийн үндэслэл  боловсруулсан.
  • “Импортын барааны гаалийн албан татварын хувь, хэмжээ батлах тухай” Улсын Их Хурлын 1999 оны 6 дугаар сарын 3-ны өдрийн 27 дугаар тогтоолын 4 дэх заалтыг үндэслэн Монголын хүнсчдийн холбооноос  хийсэн судалгаа, ЭМЯ, АШУҮИС-ийн хийсэн “Чихэрлэг ундаанд татвар ногдуулах эдийн засгийн тооцоолол” судалгаа, ДЭМБ-ын зөвлөмжийн дагуу “Импортын зарим барааны гаалийн албан татварын хувь, хэмжээг тогтоох тухай” Засгийн газрын тогтоолын төслийг Гаалийн тарифын зөвлөлд хэлэлцүүлэхээр хүргүүлсэн.
  • УИХ-ын 2017 оны 11 дүгээр тогтоолоор батлагдсан Монгол Улсын хууль тогтоомжийг 2020 он хүртэл боловсронгуй болгох үндсэн чиглэлд Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хууль, Тамхины хяналтын тухай хуульд “Согтууруулах ундаа, тамхи импортлох тусгай зөвшөөрөл олгох журам батлах эрх олгосон заалт нэмэх” болон Засгийн газрын 2015 оны 4 дүгээр сарын 20-ны өдрийн хуралдааны 22 дугаар тэмдэглэлд “IX.2. Архи, тамхи импортлох тусгай зөвшөөрөл олгох үйл ажиллагааг импортлох бүтээгдэхүүний нэр төрөл, тоо хэмжээнээс хамааруулан ил тод сонгон шалгаруулалт явуулах зарчмаар шийдвэрлэж байх чиглэлээр судлан, холбогдох журмын төслийг боловсруулж, Засгийн газарт оруулж хэлэлцүүлэхийг даалгав.” гэж заасны дагуу холбогдох хуульд нэмэлт оруулах, хуулийн үзэл баримтлалыг батлуулахаар ХЗДХЯ-нд хүргүүлсэн. 

Цаашид хэрэгжүүлэх ажлууд

  • Монгол Улсын Засгийн газрын 2018 оны хуралдааны 15 дугаар тэмдэглэлээр даалгасны дагуу Захиргааны ерөнхий хуулийн 26, 27-д заасныг үндэслэн хариу тайлбар ирүүлсэн 12 аж ахуйн нэгж, согтууруулах ундаа үйлдвэрлэх тусгай зөвшөөрлийг нь түдгэлзүүлсэн 11 аж ахуйн нэгж, шалгах хуваарьтай 9 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаанд  хяналт тавьж, дүнг Засгийн газарт танилцуулах;
  • “Согтууруулах ундаа, тамхи импортлох тусгай зөвшөөрөл олгох сонгон шалгаруулалтын журам”-ын төслийг хэлэлцүүлэх. 
  • Согтууруулах ундаа, тамхины  эрх зүйн баримт бичгийн эмхэтгэл бэлтгэж хэвлүүлэх
  • Хууль зүй дотоод хэргийн яамтай хамтран “Согтууруулах ундааны эргэлтэд хяналт тавих, архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хууль”-ийн шинэчилсэн найруулгын төсөл боловсруулж хэлэлцүүлэх;
Зохиогчийн эрх ©2019 Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам