Дотоод худалдааны салбарын танилцуулга

Дотоод худалдааны салбар үүсэл хөгжил

Монголчууд Европ Азийг холбосон “Торгоны зам”-ын худалдааны сүлжээнд идэвхитэй үүрэг гүйцэтгэж,  худалдаа эдийн засгийн бодлогыг тодорхойлж, эх орныхоо тусгаар тогтнолыг хамгаалж ирсэн түүхэн уламжлалтай билээ.  Үндэсний худалдааны эх үүсвэр  “Ардын харилцан туслалцах хоршоо”-г 1921 онд байгуулагдаж, Сангийн яамны харьяа хэлтэс байгуулагдсан түүхтэй.


Дотоод худалдааны бодлого

Дотоод худалдааны бодлогын зорилго нь хөнгөн үйлдвэрийн салбарыг түүхий эдээр, хүн амыг чанартай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээр найдвартай, тасралтгүй хангаж,  худалдааны салбарыг хөгжүүлэхэд оршино. Монгол Улсын Засгийн газраас олон улсын тогтсон хэм хэмжээний хүрээнд  гадаад, дотоод худалдааг хөнгөвчлөх, дэмжин хөгжүүлэх,  үндэсний эдийн засгаа хамгаалах, эрх зүйн орчинг бүрдүүлэх зорилгоор “Худалдааны тухай” “Дэмпингийн тухай” хуулийн төслийг боловсруулан батлуулж хэрэгжүүлэх, худалдааны салбарыг бодлогын шинэ түвшинд гаргах зорилт тавин ажиллаж байна. Дотоод худалдааны бодлого нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал болон Монгол Улсын Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлогод тулгуурлана.

Дотоод худалдааны бодлогыг тодорхойлж, хэрэгжүүлэхэд дараах зарчмыг баримтална:
•    Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалд тулгуурлах
•    Дотоод худалдааны бодлогын нэгдмэл чанарыг хангах
•    Хэрэглэгч, үйлдвэрлэгчийн эрх ашгийг тэнцвэртэй хангах
•    Шударга өрсөлдөөний орчин бүрдүүлэх
•    Хувийн хэвшлийн түншлэлийг бэхжүүлэх

Статистик мэдээ

Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд үнэтэй хувь нэмрээ оруулдаг  худалдааны салбар нь өнөөгийн байдлаар ДНБ-ий 17 хувийг бүрдүүлж, нийт үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжийн 43 хувийг эзэлж, 200 гаруй мянган ажиллагсадыг эгнээндээ нэгтгээд байна. Улсын хэмжээнд 2015 онд нийт 64301 аж ахуйн нэгж, байгууллага үйл ажиллагаа явуулж байгаагийн 28152 буюу 43.8 хувь нь худалдаа, үйлчилгээний секторт үйл ажиллагаа явуулж байна. Өмнөх оны мөн үетэй харьцуулвал 1,400 гаруй аж ахуйн нэгжээр буюу 5.3 хувиар өссөн байна.

    

Эрх зүйн орчин

  • Иргэний хууль
  • НӨАТ-ын тухай хууль
  • Онцгой татварын тухай хууль
  • Патентын тухай хууль
  • Өрсөлдөөний тухай хууль
  • Гаалын тухай хууль
  • Хүнсний тухай хууль
  • Хүнсний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль
  • Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хууль  
  • Тамхины тухай хууль 
  • “Худалдааны үйлчилгээ, худалдааны газрын ангилал, нэр томъёо” MNS6506:2015
  • “Худалдааны газрын ангилал, зэрэглэл. Ерөнхий шаардлага” МNS 5021:2007 
  • Холбогдох бусад хууль, дүрэм, журмаар  зохицуулагдах

Тулгамдаж буй асуудал 

  • Худалдааны эрх зүйн орчныг сайжруулах
  • Хууль тогтоомжийг таниулах, сурталчилах, хэрэгжүүлэх, хяналт тавих
  • Аж ахуйн нэгж, иргэд мэдлэг, мэдээлэл хангалтгүй 
  • Худалдааны нэгдсэн бодлогогүй, 
  • Аймаг, сумдад худалдааны салбарын мэргэшсэн удирдлага хангалтгүй
  • Мэдээ, судалгаа бодит биш
  • Нийслэлийн хэмжээнд ТҮЦ болон ил задгай худалдааг цэгцлэх    

Авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээ

  • Худалдааны тухай хуулийг боловсруулах, хэрэгжүүлэх
  • Олон улсын шаардлагад нийцсэн  стандартыг боловсруулан гаргах
  • Зарим хуулийн цоорхойг хянах, өөрчлөх   /Монгол, Англи, Орос хэлээр хаяг, шошго бичих гм/
  • Худалдааны хөгжлийг дэмжих хөтөлбөр боловсруулж салбарыг хөгжүүлэх
  • ТББ-ын эрх, үүрэг, оролцоог нэмэгдүүлэх
  • Аймаг, орон нутгийг нэгдсэн бодлогоор чиглүүлэх
  • Мэргэжилтнүүдийн чадавхийг сайжруулах 
  • Салбарын удирдах ажилтны зөвлөгөөнийг зохион байгуулах 
Зохиогчийн эрх ©2017 Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам