ЭРЧИМЖСЭН МАЛ АЖ АХУЙ

2017 оны жилийн эцсийн мал тооллогын дүнгээр улсын хэмжээнд 1727 аж ахуйн нэгжид 74.0 мянган толгой сүүний чиглэлийн үхэр, 236 аж ахуйн нэгжид 28.7 мянган толгой махны чиглэлийн  үхэр, 1511 аж ахуйн нэгжид 353.1 мянган толгой мах, ноосны хонь, 34 фермд 13.1 мянган толгой гахай, 40 фермд 766.9 мянган толгой тахиа, 31 ферм, 397 өрхийн 11492 бүл зөгий тоологдлоо.

2017 онд Сүү болон сүү-махны, махны чиглэлийн арвин ашиг шимт үхрийн үржлийн аж ахуй байгуулах төсөл сонгон шалгаруулж “Газар агро” ХХК ОХУ -аас 150 толгой махны чиглэлийн Герефорд үүлдрийн үхэр, “Сэлэнгэ тариа” ХХК Герман улсаас Лимүзэн үүлдрийн 60 толгой үхрийг тус тус импортлон үржлийн аж ахуй байгуулав. Эдгээрээс энэ төрлийн аж ахуй эрхлэж байгаа аж ахуйнуудыг сайн чанарын цэвэр үүлдрийн хээлтэгч, хээлтүүлэгчээр хангана.

“Махны болон сүүний чиглэлийн үхэр” үржүүлж буй жижиг, дунд аж ахуйн нэгжүүдэд хөнгөлттэй зээлийн дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор төсөл шалгаруулалтыг зохион байгуулж, ХХААХҮ-ийн сайдын 2017 оны А-127 дугаар тушаалаар нийт 11 аймаг, нийслэлийн ойролцоо, мах болон сүүний үхрийн аж ахуй эрхэлж буй 54 аж ахуйн нэгжид тус бүр 10.0-20.0 сая төгрөгийг жилийн 3.6 хувийн хүүтэй, 5 жилийн хугацаатай, нийт 800.000.000.0 /Найман зуун сая/ төгрөгний зээлийг олгов.

Франц улсаас Махны чиглэлийн нийт 621 толгой үржлийн эм хонь, 36 толгой хуц, бүгд 657 толгой хонийг  импортолсон. Үүнд:  Суффолк үүлдрийн эм хонь-161, хуц-10, Меринос үүлдрийн  эм хонь -205, хуц-10, Беришон душер үүлдрийн эм хонь-190, хуц-10, Романов үүлдрийн эм хонь-65, хуц-6 толгой, нийт 621 толгой үржлийн эм хонь, 36 толгой хуц бүгд 657 хонийг импортлон  үржлийн аж ахуй байгуулав.

Эрчимжсэн фермерийн аж ахуй. 

Хот суурин газрын хүн амыг аюулгүй хүнс тэжээлээр хангах хэрэгцээ шаардлагын улмаас эрчимжсэн мал аж ахуйг хөгжүүлэх талаар төр засгаас ихээхэн анхаарч байгаа билээ. Үүнтэй холбоотойгоор сүүлийн жилүүдэд эрчимжсэн фермерийн аж ахуйн тоо, энэ чиглэлийн бизнес эрхлэгчдийн тоо нэмэгдсээр байна.

Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуйн үхэр: Фермд байгаа сүүний чиглэлийн 74000 толгой үхрийн 25% 18500 толгой нь цэвэр үүлдрийн үнээ бөгөөд өдөрт дунджаар 1 үнээнээс 18 литр сүү, үлдсэн 75% буюу 55500 толгой нь эрлийз үнээ 1 үнээнээс 8 литр сүү дунджаар өгч байна. Жилдээ 41 сая литр сүү импортлодог,үүнийг дотооддоо үйлдвэрлэхийн тулд арвин ашиг шимтэй сүүний чиглэлийн 7000 орчим үхэр импортлон нутагшуулах шаардлага байна.

  2005 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Бүгд 284 1294 1662 1713 3395 3138 2739 2004 3592
Сүүний үхрийн ферм 186 649 901 977 1332 1554 1172 1472 1727
Махны үхрийн ферм 11 101 64 78 88 351 248 178 236
Мах, ноосны хонины ферм 12 128 200 229 1251 236 397 174 1511
Сүүний чиглэлийн ямааны ферм - - - - 9 4 6 7 13
Гахайн ферм 21 190 187 181 314 476 331 Өрх - 980
Ферм - 70
Өрх - 915
Ферм - 34
Тахиан ферм 38 148 217 152 319 405 244 Өрх - 1269
Ферм - 40
Өрх - 1157
Ферм - 40
Зөгийн ферм 16 68 81 89 64 299 161 Өрх - 445
Ферм - 60
Өрх - 397
Ферм - 31
Туулайн ферм - 10 12 7 18 30 50 Өрх - 25
Ферм - 3
Өрх - 29
Ферм - 0

Сүүний үхрийн аж ахуйн тоо

  Фермерийн
аж ахуйн тоо
Үхрийн тоо
2010 649 21412
2011 901 27501
2012 977 32876
2013 1332 46376
2014 1554 59799
2015 1172 61981
2016 1472 60998
2017 1727 74077

Махны үхрийн аж ахуйн тоо

  Фермерийн
аж ахуйн тоо
Үхрийн тоо
2010 101 11307
2011 64 11069
2012 78 11247
2013 88 5925
2014 351 12705
2015 248 20847
2016 178 17698
2017 236 28788

Мах, ноосны хонины аж ахуйн тоо

  Фермерийн
аж ахуйн тоо
Хонины тоо
2010 128 101681
2011 200 161597
2012 229 253810
2014 236 43388
2015 397 65768
2016 174 91404
2017 1511 353165

Гахайн аж ахуйн тоо

  Фермерийн
аж ахуйн тоо
Гахайн тоо
2010 190 15064
2011 187 16779
2012 181 17775
2013 314 31501
2014 476 32094
2015 331 29946
2016 Ферм - 70
Өрх - 980
35704
2017 Ферм - 34
Өрх - 915
28440

Тахианы аж ахуйн тоо

  Фермерийн
аж ахуйн тоо
Тахианы тоо
2010 148 397468
2011 217 451705
2012 152 594436
2013 319 544234
2014 405 761973
2015 244 761794
2016 Ферм - 40
Өрх - 1269
880114
2017 Ферм - 40
Өрх - 1157
798439

Зөгийн аж ахуйн тоо

  Аж ахуйн тоо Зөгийн бүлийн тоо
2010 68 2255
2011 81 2835
2012 89 2707
2013   4624
2014 299 5876
2015 161 6309
2016 Ферм - 60
Өрх - 445
9276
2017 Ферм - 31
Өрх - 397
11492

2008-2018 оны хооронд импортолсон үхэр

Импортлосон аж ахуйн нэгж, иргэн Экспортлосон улс, он Товарын чиглэл, үүлдэр Тоо, толгой Хөрөнгө оруулалт Байршил, тайлбар
Улсын Хувийн
1 Улаанбаатар, Сүү үйлдвэрлэлийг дэмжих төслөөр  БНХАУ, 2008 Сүү, хар тарлан 300 690,0 - 5-н цогцолбор аж ахуй
2 Улаанбаатар, ХУД, “Өрнөх дэвжих”ХХК БНХАУ, 2009 Сүү, хар тарлан 75 150,0 - 5 таваар нь эргэн төлөгдөх гэрээгээр иргэдэд олгосон
3 Дорноговь, иргэн Б. Наранцэцэг БНХАУ, 2011 Сүү, хар тарлан 5 - 20 Замын-Үүд
4 Улаанбаатар хот БНХАУ, 2011 Сүү, хар тарлан 25 - 100.0 Багануур
5 Улаанбаатар, ХУД, Өлзийт хороолол, “Тайширын хүлэг”ХХК БНХАУ, 2011 Сүү, хар тарлан 75 - 300.0 Гавьжийн шанд цогцолбор ферм
6 Сэлэнгэ, Цагааннуур сум, “Гацуурт”ХХК Франц, 2011, 2012  Махны Лимүзин 414 2000.0 1000.0 Цогцолбор ферм
7 Хэнтий, “ Өлзийт тосгон”, “Атарчандгана”ХХК БНХАУ, 2010, 2011 Сүү, хар тарлан 300 - 1200.0 Цогцолбор ферм
8 “Мон дулаан” ХХК Франц, 2013 Сүү, махны 160 - 1800.0 Цогцолбор ферм
9 “Баянчандмань милк”  ХХК Франц, 2013 Сүү, махны 50 - 600.0 Цогцолбор ферм
10 “Нүүдэлчин” ХХК Франц Монтбелярд 155     Төв аймаг Архуст сум
11 “Говь хурх” ХХК Словак Шар тарлан 165     Төв аймгийн Баян сум
12 Ундармал мильк ХХК Герман Шар тарлан 31     Төв аймгийн Баянчандмань
13 “Сүү” ХХК Герман Хар тарлан 300     Сэлэнгэ аймгийн Мандал
14 “Монтаримал” ХХК Герман Швецийн бор 64     Төв аймгийн Баянчандмань
15 “Газар агро” ХХК ОХУ Герефорд 150     Сэлэнгэ аймгийн Зүүнбүрэн сум
16 “Сэлэнгэ тариа” ХХК Герман Лимүзэн 60     Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сум
Нийт 2329      

Улсын аварга фермерээр шалгарсан иргэд, аж ахуйн нэгж 

2018 онд

  1. Төв аймгийн Борнуур сумын Нарт багийн фермер Нэмэхийн Наранбаатар; 
  2. Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын Хэрх багийн фермер Дашнямын Отгонбаяр;
  3. Нийслэлийн Багануур дүүргийн 4 дүгээр хорооны фермер Очирбатын Дашрэнцэндорж;
  4. Нийслэлийн Сонгино хайрхан дүүргийн 21 дүгээр хорооны “Тайшир-Өргөө” ХХК.

2017 онд 

  1. Төв аймаг, Борнуур сум, Өгөөмөр багийн фермер Б.Баяржаргал;
  2. Төв аймаг, Борнуур сум, Нарт багийн фермер Б.Лувсандорж;
  3. Улаанбаатар хот, СХД, 13 дугаар хороо, “Нионшэль” ХХК;
  4. Улаанбаатар хот, СХД, 21 дүгээр хорооны фермер Д.Алтангэрэл;
  5. Орхон аймаг, Баян-Өндөр сум, Говил багийн фермер Б.Баттөр.

 

2018 ОНД ХИЙХ АЖИЛ:

  • Эрчимжсэн мал аж ахуйн бүртгэлийн тогтолцоо бий болгох
  • Сүүний үхрийн гарваль, ашиг шимийн бүртгэлийн системийн хэвийн үйл ажиллагааг хангах арга хэмжээ 
  • Малын үржлийн аж ахуй эрхэлж буй аж ахуйн нэгжүүдэд хөнгөлөлттэй зээлийн дэмжлэг үзүүлэх
  • Зөгийн аж ахуй эрхлэгчдэд хөнгөлөлттэй зээлийн дэмжлэг үзүүлэх
  • Сүүний үхрийн аж ахуй эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүдэд хөнгөлөлттэй зээлийн дэмжлэг үзүүлэх

 

Зохиогчийн эрх ©2018 Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам