Бэлчээрийн хүрэлцээ, хангамж

Монгол улс хангай, хээр, цөлөрхөг хээр, говийн бэлчээр хосолсон 110.4 сая га бэлчээр, 1.7 сая га хадлангийн талбай нийт 112,1 сая га бэлчээр, хадлангийн талбайтай. Бэлчээр, хадлангийн талбай нь хөдөө аж ахуйн эдэлбэр газрын 97 хувийг эзэлдэг бөгөөд нийт бэлчээрийн 52,9 сая га-г өвөл, хаврын улиралд 60,3 сая га-г зун намрын улиралд ашиглаж байна. 

Өнгөрсөн оны жилийн эцсийн мал тооллогын дүнгээр 169.7 мянган малчин өрх 66.2 сая толгой малтай бэлчээрийг ашиглан мал аж ахуйн үйлдвэрлэл эрхэлж байна. Бэлчээрийн газраас хот суурингийн дэд бүтэц, ашигт малтмал, газар тариалан зэрэг өөр  ангилалд шилжиж байгаа нь бэлчээрийн талбайн хэмжээ багасах шалтгаан болоод байна. Өнөөдрийн бэлчээрийн талбайн хэмжээг 1964 оны бэлчээрийн талбайтай харьцуулахад 9.0 сая га-гаар багасаад байна. 

Малчид 4 улирлаар нүүдэллэн бэлчээрийг хуваарьтай ашиглаж экологийн тэнцвэрт байдлыг хадгалан мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийг эрсдэлээс хамгаалж ирсэн мал маллагааны уламжлалт аргатай байсан. Сүүлийн жилүүдэд бэлчээрийг улирлаар нүүдэллэн ашигладаг уламжлалт мал маллагааны арга алдагдсан, малын тоо бэлчээрийн даацаас хэтэрсэн, дэлхийн уур амьсгалын өөрчлөлт, хүний хүчин зүйлийн нөлөөнөөс болж бэлчээрийн ургамлын зүйлийн бүрэлдэхүүн цөөрч, ургац буурч бэлчээр доройтон экосистемийн тэнцвэрт байдал алдагдаж цөлжилт эрчимтэй явагдсаар байна. 

Байгалийн эрсдэлийг хохирол багатай даван туулах зорилгоор улсын болон орон нутгийн тусгай хэрэгцээний аймаг, сум дундын отрын бүс нутгийг байгуулан цаг хүндэрсэн үед малыг отроор өвөлжүүлж хаваржуулан малын зүй бус хорогдлыг бууруулах арга хэмжээ авч ажиллаж байна. Одоогоор улсын тусгай хэрэгцээний аймаг дундын 9 бүс нутагт 783.3 мян. га, орон нутгийн тусгай хэрэгцээний сум дундын отрын бүс нутагт 5.4 сая га бэлчээрийг авч ашиглаж байна.

БЭЛЧЭЭРИЙН ХҮРЭЛЦЭЭ 2016 ОН

Аймаг Нийт бэлчээр нутгийн хэмжээ /сая га/ Сум дундын отрын бүс нутгийн хэмжээ /мян га/ Өвөлжөө, хаваржааны эзэмших гэрчилгээтэй малчин өрхийн тоо /мян/ Хадлангийн талбайн хэмжээ /мян.га/
1 Архангай 3.73 121.0 8500 53.9
2 Баянхонгор 8.86 - 6500 10.4
3 Баян-Өлгий 3.57 - 8778 11.5
4 Булган 2.48 133.8 8287 111.9
5 Говь-алтай 8.8 434.3 7251 2.5
6 Говь-сүмбэр 0.47 3.1 441 7.8
7 Дархан-Уул 0.17 - 135 9.0
8 Дорнод 8.69 286.8 2595 811.2
9 Дорноговь 9.24 111.2 3202 0.1
10 Дундговь 7.16 6.4 4134 0
11 Завхан 6.91 2.8 4752 7.7
12 Орхон 0.04 - 120 1.4
13 Өвөрхангай 5.69 90.0 10400 6.6
14 Өмнөговь 11.44 3030.0 6556 0.03
15 Сүхбаатар 7.63 702.0 64 79.1
16 Сэлэнгэ 1.62 - 2953 123.4
17 Төв 5.27 159.4 8504 61.0
18  Увс 4.31 - 3590 16.8
19 Ховд 5.17 4.5 4496 17.7
20 Хөвсгөл 4.37 245.0 9826 48.2
21 Хэнтий 5.07 109.0 3055 326.0
22 Улаанбаатар 0.22 - - 5.5
  Нийт дүн 111.02 5439.3 104139 1.71 сая.га

 

Зохиогчийн эрх ©2018 Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам